အသံလႊင့္သတင္း
လူထုဆက္သြယ္ေရးလုပ္ငန္းေတြ အားလံုးထဲမွာ အထိေရာက္ဆံုးလုပ္ငန္းကေတာ့ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းျဖစ္ပါတယ္။
သတင္းစာကေန သတင္းေပးတဲ့နည္းက ေနာက္တေန႔မွ လူထုထံကို ေရာက္တယ္ေလ။ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းကေတာ့ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္း လူထုထံ ေရာက္႐ံုမက ကိုယ့္မ်က္စိနဲ႔ မ်က္ဝါးထင္ထင္ ၾကည့္လို႔ျမင္လို႔ ရတယ္။ စာမတတ္ျခင္းဆိုတဲ့ တံတိုင္းႀကီးလည္း ၾကားက ဆီးတားထားတာ မရိွဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ စာမဖတ္တတ္သူဦးေရ ရာႏႈန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရိွေနေသးတဲ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြအဖို႔
အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအေၾကာင္း ေရးတဲ့ေနရာမွာ သတင္းစာပညာနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ကိစၥေတြကိုသာ ေရးပါမယ္။ ေဖ်ာ္ေျဖေရးတို႔၊ ပညာေပးေရးတို႔ စတဲ့အေၾကာင္းေတြကို မထည့္ေတာ့ပါဘူး။ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းရဲ႕ သတင္းျဖန္႔ခ်ိေရး သဘာဝဟာ သတင္းစာနဲ႔ အတူတူပါပဲ။ သတင္းေထာက္ျခင္း၊ သတင္းတည္းျဖတ္ျခင္းနဲ႔ သတင္းတင္ဆက္ျခင္း ဆိုတဲ့ အပိုင္းသံုးပိုင္း ရိွတာပါပဲ။ သတင္းစာက စာနဲ႔ေရးၿပီး တင္ဆက္တယ္။ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းက အသံနဲ႔၊ ႐ုပ္နဲ႔ တင္ဆက္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ Newscaster ဆိုတဲ့ အသံလႊင့္ေၾကညာသူ ရွိရတယ္ဆိုတဲ့ တခ်က္ပဲ ပိုပါတယ္။
အသံလႊင့္လုပ္ငန္း အေရးပါပံုနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လမွာ ယူနက္စကိုအဖဲြ႔နဲ႔ အာရွပစိဖိတ္ေဒသ အသံလႊင့္လုပ္ငန္း ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးဌာန (A.L.B.D) တို႔က ႀကီးမႉးတဲ့ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပဲြတခု က်င္းပခဲ့ဖူးပါတယ္။ အဲဒီ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပဲြ က ေလ့လာေတြ႔ရိွခ်က္ေတြဟာ အေလးအနက္ထားအပ္တဲ့ အခ်က္ေတြျဖစ္လို႔ မူရင္းအတိုင္း ဘာသာျပန္ ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။
“အသံလႊင့္လုပ္ငန္းဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈကို အျပည့္အဝရရိွပါမွ၊ သတင္းရရာ လမ္းေၾကာင္းတခုအျဖစ္ လူထုက အားထားပါမွ၊ လူမႈေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေ
အဲဒီ အေၾကာင္းေၾကာင့္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို တင္ဆက္တဲ့ေနရာမွာ တိက်မႈ၊ မွန္ကန္မႈ စံခ်ိန္ အျမင့္မားဆံုးရိွဖို႔ လိုအပ္တယ္။ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ေတြ၊ အျမင္ေတြကို တင္ဆက္တဲ့ ေနရာမွာလည္း မွ်တဖို႔၊ ဘက္မလိုက္ဖို႔၊ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာညီမွ် ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါမွလည္း ျပည္သူလူထုရဲ႕အက်ိဳးကို အမွန္တကယ္ ထမ္းေဆာင္တဲ့ ေနရာဌာနတခု ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္”
အာရွနဲ႔ပစိဖိတ္ေဒသ အမ်ားစုမွာ ျပည္တြင္းသတင္းေတြကို သတင္းေပးရာမွာ ‘အေျဖာင့္သား’ ‘အေခ်ာသား’ ေပးေလ့ရိွၾကတယ္။ ျပႆနာျဖစ္ရတာတို႔၊ အတိုက္အခံျပဳရတာတို႔ မရိွသလို သတင္းလႊင့္တတ္ၾကတယ္။ ဆန္႔က်င္ဖက္ အျမင္ကို ေဖာ္ျပမေပးေတာ့ လူထုက အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအေပၚ ယံုၾကည္မႈ ေလ်ာ့ပါးတာေပါ့။
“အသံလႊင့္လုပ္ငန္းက ျပည္သူလူထုရဲ႕ ေရရွည္အက်ဳိးစီးပြားကို ထမ္းေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ ထိေရာက္မႈရိွေစဖို႔အတြက္ အခိုက္အတန္႔ ႏိုင္ငံေရးအျမင္အေတြးကို ျဗဴ႐ိုကရက္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈတို႔က အတားအဆီး အေႏွာင့္အယွက္ မျဖစ္ေစ သင့္ပါဘူး။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ ဆိတ္သုဥ္းမသြားေစသင့္ပါဘူး”
“ႏိုင္ငံတိုင္းဟာ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအတြက္ ေငြေၾကးအေျမာက္အျမားကို ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံခဲ့ၾကတယ္။
“ျပည္သူလူထုရဲ႕ ယံုၾကည္မႈကို ဆံုး႐ံႈးရတဲ့အျဖစ္မ်ဳိး တခ်ဳိ႕ႏိုင္ငံေတြမွာျဖစ္ခဲ့
ျပည္သူ႔ယံုၾကည္မႈ ဘယ္ေလာက္အထိ ဆံုး႐ံႈးခဲ့ရသလဲ ဆိုတာ ေသာတရွင္ သုေတသနလုပ္ငန္းေတြ စနစ္တက်လုပ္ၾကည့္ရင္ အေသအခ်ာ သိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ဳိးကို ႏိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာမွာ လစ္လ်ဴ႐ႈထားၾကပါတယ္”
အသံလႊင့္သတင္း (၁)
“အသံလႊင့္လုပ္ငန္းမွန္သမွ်ဟ
ဒီလို ခ်ဳိ႕တဲ့ေတာ့ အသံလႊင့္သတင္း တင္ဆက္မႈ၏ေတြ ညံ့ဖ်င္းလာတယ္။ အသံလႊင့္သမားေတြရဲ႕ ကြၽမ္းက်င္မႈ အရည္အေသြးေတြ တံုးသြားတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းမွာ အရည္အခ်င္း ျပည့္ဝကြၽမ္းက်င္သူေတြကို ေရြးခ်ယ္ခန္႔ထားၿပီး ခ်မွတ္ထားတဲ့ မူဝါဒေဘာင္အတြင္းက လြတ္လပ္စြာ ဆံုးျဖတ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ ျပဳသင့္တယ္”
အာရွနဲ႔ ပစိဖိတ္ေဒသ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းဌာန အႀကီးအကဲမ်ားရဲ႕ အဲဒီသံုးသပ္ခ်က္ဟာ အျပည့္အဝ မွန္တယ္လို႔ေတာ့ မယူဆပါဘူး။ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအေပၚ ျပည္သူရဲ႕ယံုၾကည္မႈ ေလ်ာ့ပါးက်ဆင္းသြားရျခင္းဟာ
ျပန္ၾကားေရးလုပ္ငန္းေတြကို အရင္းရွင္ႀကီးေတြက အုပ္စီးၿပီး စီးပြားေရး လုပ္ငန္းႀကီးေတြအျဖစ္ လုပ္ကိုင္ေနၾကတာေၾကာင့္လည္း
သတင္းစာသမား၊ အသံလႊင့္သမားဆိုတာ အစိုးရရဲ႕သတင္းကို ျပည္သူသိေအာင္ လုပ္ေပးရသလုိ ျပည္သူေတြရဲ႕ သတင္းကိုလည္း အစိုးရသိေအာင္ လုပ္ေပးရပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သတင္းသမား၊ အသံလႊင့္သမားဟာ ျပည္သူေတြရဲ႕ အေၾကာင္းကို အျမဲစိတ္ဝင္တစား ရိွေနရပါတယ္။
ျပည္သူေတြ ဘယ္လို ေနထိုင္စားေသာက္ေနၾကရတယ္၊ ဝင္ေငြ ထြက္ေငြ အေျခအေနေတြ ဘယ္လိုရိွေနတယ္၊ လုပ္ခနဲ႔ ကုန္ေစ်းႏႈန္း အခ်ဳိးအဆ ဘယ္ေလာက္ရိွေနတယ္ စတဲ့ စတဲ့ အရာေတြ အားလံုးကို အျမဲေလ့လာထိေတြ႔ေနရပါတယ္။
ဒီေန႔ သတင္းျပန္ၾကားေရးလုပ္ငန္းမွ
အလုပ္သမားေတြရဲ႕ လုပ္ခနဲ႔ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈအခ်ဳိးအဆက
‘သတင္း’ ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ယူနက္စကိုအဖဲြ႔ႀကီးမွာ တဲြဖက္ကြၽမ္းက်င္မႈ ပညာရွင္အျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ Paul De Maeseneer က ဒီလိုေရးခဲ့ပါတယ္။
‘သတင္း ဆိုတာ ဘာလဲ’ ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို တိတိက်က်ေျဖဖို႔ အေျဖမရိွပါဘူး။ ႏိုင္ငံတခုခ်င္းရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ အလိုက္၊ ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္မႈအဆင့္အလိ
လက္ေတြ႔အလုပ္သေဘာ လိုအပ္ခ်က္အရ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ၾကတာက – “သတင္းဆိုတာ ျပည္သူလူထုက စိတ္ဝင္စားၿပီး သူတို႔အတြက္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ တစံုတရာျဖစ္ေစတဲ့၊ ထူးျခားၿပီး လတ္တေလာ ျဖစ္ပြားေပၚေပါက္တဲ့ အေၾကာင္းကိစၥသစ္ တခု” လို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
“ထူးျခားမႈဆိုတာ သတင္းရဲ႕ အေျခခံတန္ဖိုးပါ။ ေနာက္တန္ဖိုးတခုကေတာ့ ေလာေလာလတ္လတ္ ျဖစ္ပြားျခင္းဆိုတဲ့ အရာပါ။ ေနာင္မွာ ျဖစ္ရန္၊ လုပ္ရန္ ရည္ရြယ္ထားတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ဆိုတာက သတင္းအေနနဲ႔ သိပ္တန္ဖိုးမရိွလွပါဘူး”
“အသံလႊင့္လုပ္ငန္းက ျပည္သူလူထုရဲ႕ ေရရွည္အက်ဳိးစီးပြားကို ထမ္းေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ ထိေရာက္မႈရိွေစဖို႔အတြက္ အခိုက္အတန္႔ ႏိုင္ငံေရးအျမင္အေတြးကို ျဗဴ႐ိုကရက္ထိန္းခ်ဳပ္မႈတို႔
အသံလႊင့္သတင္း (၂)
ေပါလ္ရဲ႕ အဆိုအရ အသံလႊင့္သတင္းမွာ အဂၤါ ၉ ပါးရိွပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ –
(၁) Timeliness - အခ်ိန္ကိုက္ျဖစ္မႈ။
အသစ္ျဖစ္ရမယ္၊ လတ္ဆတ္ေနရမယ္၊ ၾကားၿပီးသိၿပီး ကိစၥဆိုရင္ စိတ္မဝင္စားေတာ့ပါဘူး။
(၂) Nearness - နီးစပ္မႈ။
(က) လူေတြဟာ အေဝးႀကီးက အျဖစ္အပ်က္ေတြထက္ ကိုယ့္ရပ္ကိုယ့္ရြာ ကိုယ့္အနီးအနားက ကိစၥေတြ၊ ကိုယ္သိေနတဲ့လူေတြရဲ႕အေၾကာင
(ခ) ဘဏ္တိုက္ႀကီးေတြ၊ ေကာ္ပိုေရးရွင္းႀကီးေတြအေၾက
(၃) Conflicte - ပဋိပကၡျဖစ္ျခင္း။
ပဋိပကၡမွန္သမွ်ဟာ သတင္းျဖစ္ထိုက္တာေတြခ်ည္းပဲ
ဆန္႔က်င္ဖက္အျမင္ကို ေဖာ္ျပမေပးေတာ့ လူထုက အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအေပၚ ယံုၾကည္မႈေလ်ာ့ပါးတာေပါ့။ အရာရာတိုင္းမွာ ဆန္႔က်င္ဘက္ ရိွစျမဲဆိုတာကို လူထုက သိေနတယ္ေလ။ ပဋိပကၡဆိုတာ လူတေယာက္နဲ႔ အျခားတေယာက္အၾကား၊ ႏိုင္ငံတခုနဲ႔ အျခားႏိုင္ငံတခုအၾကား ျဖစ္ပ်က္သမွ်ေတြအျပင္ လူတေယာက္နဲ႔ သူ႔ပတ္ဝန္းက်င္၊ သူ႔ကံၾကမၼာတို႔ ျဖစ္ၾကတဲ့ ပဋိပကၡ၊ လူနဲ႔ သဘာဝတရားတို႔ အၾကား ျဖစ္ပ်က္သမွ် ပဋိပကၡ ဆိုတာေတြလည္း ပါပါတယ္။
(၄) Prominence - ထင္ရွားမႈ။
သတင္းဆိုတာ ထင္ရွားတဲ့ လူပုဂၢိဳလ္ေတြ၊ ေနရာေဒသေတြ၊ အေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ နာမည္ေတြက သတင္းျဖစ္ေစတယ္။ နာမည္ေတြကႀကီးေလေလ သတင္းလည္း ႀကီးေလေလေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကမၻာအႏွံ႔အျပားမွာပဲ “ဝန္ႀကီးတေယာက္ တက္ေရာက္တဲ့ကိစၥတိုင္းဟာ သတင္းပဲ” ဆိုတဲ့အတိုင္း က်င့္သံုးေနၾကတာကို ဝမ္းနည္းစရာ ျမင္ေတြ႔ေနရပါတယ္။
(၅) Government Action – အစိုးရလုပ္ငန္း။
အစိုးရကထုတ္ျပန္ေၾကညာတဲ့ ဥပေဒသစ္၊ စီမံကိန္းသစ္၊ စည္းမ်ဥ္းသစ္၊ ဖြင့္ပဲြတခု၊ ဝန္ႀကီးအဖဲြ႔အစည္းအေဝးတခု စတာေတြဟာ သတင္းေတြေပါ့။ အဲဒီ သတင္းေတြေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုအေပၚမွာ ဘယ္လိုအက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေတြ ျဖစ္ေစတယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြဆို ပိုၿပီး အသားေပးရတယ္။
ေၾကညာခ်က္ေတြခ်ည္းမ်ားေနရင္
သတင္းစာသမား၊ အသံလႊင့္သမားဆိုတာ အစိုးရရဲ႕သတင္းကို ျပည္သူသိေအာင္လုပ္ေပးရသလို၊
အသံလႊင့္သတင္း (၃)
(၆) Dlovement News - ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးသတင္းမ်ား။
အာရွပစိဖိတ္ေဒသႏိုင္ငံအမ်ား
ဒါေပမယ့္ ဒီသတင္းေတြဟာ ဂ႐ုျပဳသင့္သေလာက္ အျပဳမခံၾကရပါဘူး။ အသံလႊင့္ဌာနေတြဟာ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးသတင္းေတြအတြက္ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ေပးၾကတာ မွန္ပါတယ္။ ေပးေပမယ့္လည္း ေပးပံုေပးနည္းက ဟန္မက်ေတာ့ မထိေရာက္ပါဘူူး။ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးသတင္း ဆိုတဲ့အခ်က္ကို အဓိပၸာယ္ေကာက္ယူပံုက သိပ္က်ဥ္းေျမာင္းေလေတာ့ လူထုရဲ႕စိတ္ကို လံႈ႔ေဆာ္မေပးႏိုင္ပါဘူး။
ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္က စီးပြားေရး တိုးတက္မႈတို႔၊ အမ်ဳိးသားထုတ္ကုန္ တိုးတက္မႈတို႔၊ တဦးခ်င္းဝင္ေငြ တိုးတက္မႈတို႔၊ ဘတ္ဂ်က္ခဲြေဝသံုးစဲြမႈတို႔ စတာေတြထက္ပိုၿပီး က်ယ္ဝန္းပါတယ္။ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈဆိုတာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုလံုးရဲ႕ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ ႏိုင္ငံေရးစတဲ့ အရာေတြအားလံုး တိုးတက္မႈကို ဆိုလိုတာပါ။
အဲဒီ ႏိုင္ငံေတြမွာရိွၾကတဲ့ ျပည္သူ အားလံုးရဲ႕ သာယာဝေျပာမႈကို ဆိုလိုတာပါ။ အထူးသျဖင့္ အဲဒီႏိုင္ငံေတြက အဆင္းရဲဆံုး ျပည္သူေတြရဲ႕ သာယာဝေျပာေရး အတြက္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ အရင္းအျမစ္ေတြကို မွ်မွ်တတခဲြေဝ သံုးစဲြေရးျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။
ခ်ဳပ္ေျပာရရင္ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးသတင္းဆိုတာ ျပည္သူေတြအေၾကာင္း သတင္းျဖစ္တယ္။ အစိုးရစီမံကိန္းေတြ၊ အရာရိွႀကီးေတြရဲ႕ မိန္႔ခြန္းေတြနဲ႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းႀကီးေတြအ
အဲဒီ ကိန္းဂဏန္း စာရင္းဇယားေတြက ျပည္သူေတြအေပၚ ဘယ္လိုအက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ ျဖစ္ေစသလဲ ဆိုတာ ျဖစ္တယ္။ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးသတင္း မွန္သမွ်ဟာ ျပည္သူေတြကို အေျခခံရပါမယ္။
ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးသတင္းဆိုတာနဲ႔ အေကာင္းေတြခ်ည္း ေဖာ္ျပရမယ္လို႔ မယူဆရပါဘူး။ ေအာင္ျမင္ေနတာေတြခ်ည္း ေျပာရမယ္လို႔ မယူဆရဘူး။ လူသားတို႔ရဲ႕ တရားမွ်တမႈေတြ၊ လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ၊ လူသားတို႔ရဲ႕ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးမႈေတြ အားလံုးကိုလည္း ေဖာ္ျပရမယ္လို႔ ယူဆထားရပါမယ္။
အဲဒီအခါမွာ ေတာင္းသူနဲ႔ ေပးသူအၾကား ပဋိပကၡျဖစ္မႈဆိုတာေတြ သဘာဝအေလ်ာက္ ေပၚလာမွာပဲ။ အဲဒီလို ပဋိပကၡေတြ ေပၚလာတာဟာ လူ႔ဘဝရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတခုပဲေလ။ အဲဒါေတြကို ျပည္သူ႔အက်ဳိးဆိုတဲ့ အေျခခံနဲ႔ လိမၼာပါးနပ္စြာ တင္ဆက္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ အနာဂတ္ဆံုး႐ံႈးမႈေတြကို ကာကြယ္တားဆီးေပးရာ ေရာက္တာေပါ့။
လူေတြအတြက္ အသံလႊင့္ေနတာျဖစ္တယ္ ဆိုတဲ့အခ်က္ကို အျမဲသတိရေနရပါမယ္။ ဒီအခ်က္ကို သတိမထားတာဟာ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအတြက္ အႀကီးမားဆံုးအႏၲရာယ္ပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ လူေတြအတြက္ အသံလႊင့္ေနတာပါလား ဆိုတာကို ေခါင္းထဲမွာ စဲြေနေအာင္ မွတ္ထားပါ။
(၇) Human Interest - လူစိတ္ဝင္စားမႈ။
လူစိတ္ဝင္စားမႈဆိုတာ လူသားေတြရဲ႕ မေနာအာ႐ံုကို စဲြေဆာင္ေစတဲ့ ေလာကရဲ႕ ကေမာက္ကမျဖစ္မႈေတြ၊ ဟာသေတြ၊ သမုဒယေတြ၊ လွ်ဳိ႕ဝွက္သဲဖိုေတြ၊ ေၾကကဲြစရာေတြ၊ က႐ုဏာျဖစ္စရာေတြ၊ အေၾကာက္တရားေတြ၊ ပူေဆြးေသာကေတြ၊ မစၦရိယေတြ၊ သဒၶါတရားေတြ၊ အထီးက်န္ျဖစ္ရမႈေတြ၊ ခ်ဳိ႕ယြင္းမႈေတြၾကားက ေအာင္ျမင္မႈေတြ အားလုံးကို ေခၚတာေပါ့။
ကေလးေလးေတြ၊ သက္ႀကီးရြယ္အိုေတြ၊ သဘာဝနဲ႔ တိရိစၦာန္ေတြလည္း ပါတာေပါ့။ ဒီေန႔အထိေတာ့ အာရွပစိဖိတ္ေဒသတြင္းက အသံလႊင့္လုပ္ငန္းေတြမွာ ဒီလိုသတင္းမ်ဳိးေတြ မပါေသးသေလာက္ပါပဲ။ မီးေလာင္မႈေတြ၊ ကားတိုက္ေသဆံုးမႈေတြ၊ လုယက္မႈေတြ စတဲ့ သတင္းမ်ဳိးေတြကို ေနာက္ဆက္တဲြလိုက္ရင္းက ေၾကကဲြစရာ အျဖစ္ေတြ၊ ရင္ထုမနာျဖစ္စရာ ဇာတ္လမ္းေတြ၊ နာက်ည္းစရာအေၾကာင္းေတြကို သိလာႏိုင္ပါတယ္။
ဒီလို လူစိတ္ဝင္စားမယ့္ သတင္းေတြကို လႊင့္ထုတ္ေပးမယ္ဆိုရင္ လူထုက ကိုယ့္အသံလႊင့္ဌာနအေပၚ စိတ္ဝင္တစား ရိွလာၾကမွာေပါ့။
(၈) Weather – မိုးေလဝသ။
ျပန္ၾကားေရးလုပ္ငန္းေတြ အားလံုးထဲမွာ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းတခုသာ မိုးေလဝသသတင္းကို လူထုဆီ အျမန္ဆံုး ေရာက္ေအာင္ ပို႔ေပးႏိုင္တာျဖစ္တယ္။ ပင္လယ္ကမ္းေျခကို အမွီျပဳေနၾကရသူေတြ၊ မုန္တိုင္းႀကီးေတြ၊ ငလ်င္ႀကီးေတြ အျမဲက်ေရာက္ေလ့ရိွတဲ့ ေနရာေတြမွာေနထိုင္ၾကတဲ့ လူေတြအဖို႔ မိုးေလဝသသတင္းဟာ ေသေရးရွင္ေရးတမွ် အေရးႀကီးတဲ့ သတင္းပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ မိုးေလဝသအေျခအေနကို အျမဲတမ္း ဂ႐ုတစိုက္ ထုတ္လႊင့္ေပးသင့္ပါတယ္။
(၉) Sport - အားကစား။
ကမၻာတဝွမ္းလံုး ႏိုင္ငံေရးအေသြးအေရာင္ အယူအဆ မေရြး၊ အသားအေရာင္နဲ႔ လူမ်ဳိးမျခား စိတ္ဝင္စားမႈ အမ်ားဆံုး ရိွၾကရာမွာ တူညီတာဆိုလို႔ အားကစားတခုပဲရိွပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အသံလႊင့္သတင္းသမားဟာ အားကစားအေၾကာင္းကိုလည္း ဟိုစပ္စပ္ ဒီစပ္စပ္ေတာ့ သိေအာင္လုပ္ထားရပါမယ္။
အသံလႊင့္သတင္း (၄)
အသံလႊင့္လုပ္ငန္းလုပ္ရာမွာ အျမဲတမ္းသတိရေနရမယ့္ အခ်က္ ၆ ခ်က္ရိွပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ –
၁။ နားေထာင္သူရဲ႕ အာ႐ံုစူးစုိက္မႈ အခ်ိန္ကာလဟာ တိုေတာင္းတယ္။
၂။ တခ်ိန္ထဲမွာ အာ႐ံုထဲ အမ်ားႀကီး သြင္းယူမွတ္သားျခင္း မျပဳႏိုင္ဘူး။
၃။ နားေထာင္သူရဲ႕ အာ႐ံုကို ပ်က္ျပားေစတဲ့အေၾကာင္းေတြ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ အမ်ားႀကီး ရိွေနတယ္။
၄။ နားေထာင္သူဟာ သူ႔ဘဝ၊ သူ႔ပတ္ဝန္းက်င္က လူေတြရဲ႕ဘဝ၊ သူသိကြၽမ္းသူေတြရဲ႕ဘဝကို ပိုစိတ္ဝင္စားတယ္။
၅။ နားေထာင္သူဟာ အသံလႊင့္ခ်က္ကို နားထဲမသြင္းဘဲ ေနလို႔လည္း ရတယ္၊ အခ်ိန္မေရြး ထပိတ္ပစ္လို႔လည္း ရတယ္ (သတင္းလာတဲ့အခ်ိန္မွာ ထသြားရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ ထပိတ္ပစ္လိုက္ရင္ အသံလႊင့္ေပးရတာ ဘာအဓိပၸာယ္မွ မရိွေတာ့ဘူးေပါ့)။
၆။ နားေထာင္သူတိုင္းဟာ ပညာရိွေတြ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဘာမွမသိတဲ့ ‘နလပိန္းတံုး’ ေတြလည္း မဟုတ္ၾကဘူးဆိုတာ အျမဲသတိရေနဖို႔ လိုတယ္။ အသံလႊင့္သူဟာ နားေထာင္သူ ပရိသတ္ေတြထဲက ပညာရည္အနိမ့္ဆံုးသူေတြ နားလည္ေအာင္ လႊင့္ထုတ္ရမယ္။
ဒါေပမယ့္ အဲဒီလိုလႊင့္ထုတ္တာဟာ ကြၽမ္းက်င္တတ္ေျမာက္သူေတြကိ
ကိုယ္ထုတ္လႊင့္တဲ့ သတင္းတိုင္းကို လူတိုင္းက အႂကြင္းမဲ့ ယံုၾကည္စိတ္ခ်မႈ ရိွေစရမယ္။ ‘သတင္း’ လုပ္ငန္း အားလံုးအတြက္ အႀကီးမားဆံုး ‘အျပစ္’ ႀကီးတခုကေတာ့ ‘မတိက် မေရရာမႈ’ ျဖစ္တယ္၊ အဲဒါေၾကာင့္ သတင္းတိုင္း မွန္ကန္တိက်ေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ရမယ္။ ကိုယ့္စိတ္ထဲမွာ ‘ဇေဝဇဝါ’ ျဖစ္ေနတဲ့သတင္းမ်ဳိးဆို လႊင့္ထုတ္ျခင္း မျပဳဘဲထားတာ အေကာင္းဆံုးပဲ။
သတင္းပံုသ႑ာန္
ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားရဲ႕ သတင္းထုတ္လႊင့္ပံုေတြဟာ သိပ္တင္းၾကပ္ဆဲ၊ သိပ္ၿပီး ႐ံုးဆန္ဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁ဝ မိနစ္၊ ၁၅ မိနစ္ ထုတ္လႊင့္ခ်က္ အစီအစဥ္တခုလံုးကို ေၾကညာသူတဦးတည္းက ေတာက္ေလွ်ာက္ ဖတ္ျပသြားတာမ်ဳိးေတြ မ်ားပါတယ္။
နားေထာင္သူရဲ႕ အာ႐ံုစူးစိုက္မႈဟာ လူတဦးတည္းရဲ႕အသံကိုသာ ဆက္တိုက္ႀကီး ၾကားေနရရင္ ၿငီးေငြ႔လြယ္တယ္။ ေၾကညာသူ ၂ ဦးထားၿပီး လႊင့္ထုတ္ျခင္းက ပိုဆဲြေဆာင္အား ေကာင္းေစတယ္။
သတင္းတင္ျပပံု နည္းစနစ္ေတြဟာ အမ်ားႀကီးကို ေျပာင္းလဲတိုးတက္ေနပါၿပီ။ သတင္းကို ဖတ္ျပ႐ံုတြင္ မကေတာ့ဘူး။ သတင္းျဖစ္တဲ့ေနရာက သတင္းေထာက္ရဲ႕အသံနဲ႔ သတင္းပို႔ခ်က္ေတြကို တိုက္႐ိုက္ညႇပ္ၿပီး ထည့္ေပးတာတို႔၊ စစ္ေျမျပင္မွာ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္ေနတဲ့ အ႐ုပ္ေတြ အသံေတြကို ၾကားညွႇပ္ထည့္ေပးတာတို႔ စတဲ့ နည္းစနစ္ေတြကို တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ႀကီး သံုးေနၾကပါၿပီ။
သတင္းသမားဆိုတာ တိုးတက္ေျပာင္းလဲေနတဲ့ နည္းစနစ္ေတြကို မ်က္ခ်ည္မျပတ္ ေလ့လာေနရပါတယ္။ ကိုယ္ထုတ္လႊင့္တဲ့ သတင္းကို နားေထာင္သူမရိွ၊ ၾကည့္မယ့္သူမရိွ ဆိုရင္ အဲဒီအတြက္ တပင္တပန္း လုပ္ေဆာင္ခဲ့ရသမွ်ေတြ အေဟာသိကံ ျဖစ္သြားေတာ့မွာေပါ့။
နားအတြက္သတင္း
အသံလႊင့္သတင္းဆိုတာ နားနဲ႔နားေထာင္ဖို႔၊ မ်က္စိနဲ႔ၾကည့္ဖို႔ ျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ စကားေျပာသလို ေရးသား လႊင့္ထုတ္ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေရးကေတာ့ မလြတ္ပါဘူး။ ဖတ္ၿပီးေျပာဖို႔ ေရးရပါေသးတယ္။
အဲဒီမွာ ဘာျပႆနာၾကံဳရသလဲဆိုေတာ့ ေက်ာင္းမွာ စာေရးစသင္ကတည္းက ဖတ္ဖို႔ေရးနည္းသာ သင္ခဲ့ရတာျဖစ္ၿပီး၊ အသံထြက္ေျပာဖို႔ ေရးနည္းရယ္လို႔ သင္ခဲ့ရတာမဟုတ္တဲ့ အခ်က္ပါပဲ။ အသံလႊင့္ဖို႔ စာေရးတာက စာနယ္ဇင္းအတြက္ ေရးတာနဲ႔မတူပါဘူး။
သူက နားအတြက္ ေရးရတာ၊ မ်က္စိအတြက္ မဟုတ္ဘူး။ စာဖတ္တဲ့အခါမွာ မ်က္စိက စာလံုးေတြကို အတဲြလိုက္ အစုလိုက္ ၾကည့္ၿပီးဖတ္သြားတယ္။ ဖတ္ရင္းနဲ႔ ေနာက္ျပန္ၾကည့္လိုက္ ေရွ႕ႀကိဳၾကည့္လိုက္ လုပ္ၿပီး ဝါက်မဆံုးခင္မွာ အဓိပၸာယ္ေပါက္သြားၿပီးသား ျဖစ္တယ္။
နားေထာင္တဲ့အခါက်ေတာ့ စကားလံုးေတြ တလံုးၿပီးမွတလံုး ၾကားရတာ ျဖစ္ေလေတာ့ ဝါက်တခု မဆံုးမခ်င္း အဓိပၸာယ္ကို မသိႏိုင္ဘူး။ နားထဲမရွင္းလိုက္လုိ႔လည္း ျပန္ၿပီး နားေထာင္ခ်င္လို႔ မရဘူးေလ။ အသံလႊင့္ သတင္းေရးတဲ့ေနရာမွာ အေကာင္းဆံုးနည္းကေတာ့ ပါးစပ္က အသံထြက္ေျပာရင္း လက္က လိုက္ေရးတဲ့နည္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
အသံလႊင့္သတင္းေရးဖို႔အတြက္ အဓိကက်တဲ့ အခ်က္ ၅ ခ်က္ရိွတယ္လုိ႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။
အသံလႊင့္သတင္း (၅)
(၁) စကားေျပာေနတာ ျဖစ္တယ္
ပါးစပ္နဲ႔ေျပာေနတာကို ပရိသတ္က နားနဲ႔ လိုက္နားေထာင္ မွတ္သားရတာဆိုေတာ့ သတင္းေျပာသူရဲ႕ အသံဟာ ပီရမယ္၊ ၾကည္ရမယ္၊ ျပတ္သားရမယ္။ အသံလံုရမယ္၊ ၾသဇာရိွရမယ္။ အသံမပီ မၾကည္မျပတ္သားဘဲ “ဗလံုးဗေထြး” ျဖစ္ေနရင္ ‘သ’ နဲ႔ ‘တ’ ကို ကြဲကြဲျပားျပား မေျပာႏိုင္ဘဲ “သြားတယ္” အစား “တြားတယ္” ဆိုတာမ်ဳိး ျဖစ္ေနရင္၊ “ေရတြင္း” အစား “ေရတြန္း” ဆိုတာမ်ဳိး ျဖစ္ေနရင္၊ နားေထာင္သူအဖို႔ ဘာမွနားလည္လိုက္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။
သတင္းလႊင့္တဲ့အခါ တခါတေလ အေရးႀကီးတဲ့အေၾကာင္းကိစၥေတြ
ေနာက္ၿပီး အသံၾသဇာရိွဖို႔ဆိုတာလည္း အင္မတန္ အေရးႀကီးပါတယ္။ “ႀကီးေကာင္ငင္သံ” မေပ်ာက္ေသးတဲ့ အသံမ်ဳိး၊ ေၾကာင္စီစီနဲ႔ “မႏွဲေလး” အသံမ်ဳိးကို ၾကားလိုက္ရရင္ နားေထာင္သူပရိသတ္က ရယ္စရာ ေလွာင္စရာအျဖစ္ သေဘာထားသြားတတ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုဆိုရင္ ကိုယ္ေျပာျပေနတဲ့သတင္းအေပၚမ
အသံလႊင့္လုပ္ငန္းဆိုတာ အင္မတန္ကို အေရးပါတဲ့လုပ္ငန္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အသံလႊင့္ေၾကညာသူေတြရဲ႕ အလုပ္ကလည္း အင္မတန္ တာဝန္ႀကီးပါတယ္။ ခက္လည္း ခက္ခဲပါတယ္။ ေရးေပးထားတဲ့စာကို ဖတ္တတ္႐ံုနဲ႔ မလံုေလာက္ပါဘူး။
အျဖတ္အေတာက္၊ ေလယူေလသိမ္း၊ အသံ အနိမ့္အျမင့္၊ အတက္အက် ဆုိတာေတြ မွန္ကန္ဖို႔၊ ဌာန္က႐ိုဏ္းက်ဖို႔ ဆိုတာေတြ လိုပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအဝင္ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြမွာ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းပညာေက်ာင္း
ျမန္မာႏိုင္ငံ အသံလႊင့္နဲ႔ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားလုပ္ငန္းေတြမ
အသံလႊင့္ေၾကညာသူဟာ အသံၾသဇာျပည့္ဝ႐ံု၊ အသံပီသျပတ္သား႐ံုနဲ႔တင္ မလံုေလာက္ေသးပါဘူး။ ဘာသႏၲရ၊ ေဒသႏၲရ ဗဟုသုတေတြ ရွိထားဖို႔လည္း လိုပါတယ္။ ၿမိဳ႕နာမည္၊ ရြာနာမည္၊ ႏိုင္ငံနာမည္ ေျပာတဲ့အခါ၊ ႏိုင္ငံျခားက ေခါင္းေဆာင္ေတြ ထင္ရွားတဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ နာမည္ေတြကို ေျပာတဲ့အခါေတြမွာ မွန္မွန္ကန္ကန္ မေျပာႏိုင္ရင္ နားေထာင္သူက ကိုယ့္အေပၚ အထင္ေသးသြားပါတယ္။
ကိုယ့္ကိုအထင္ေသးရင္ ကိုယ္ေျပာေနတဲ့ သတင္းေပၚ ယံုၾကည္မႈလည္း ေလ်ာ့ပါးသြားပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံက တခ်ဳိ႕ၿမိဳ႕ေတြဟာ ေရးေတာ့တမ်ဳိး၊ ေျပာေတာ့တမ်ဳိး ရိွတတ္ၾကပါတယ္။ ဥပမာ ေရးေတာ့ “စစ္ကိုင္း” လို႔ ေရးတာကို၊ ေျပာေတာ့ “ဇကိုင္း” လို႔ ေျပာပါတယ္။ “တန္႔ဆည္” လို႔ ေရးတာကို၊ ေျပာေတာ့ “ဒဇယ္” လို႔ ေျပာပါတယ္။ “ဒီပဲယင္း” လို႔ေရးတာကို၊ ေျပာေတာ့ “ဒီဗယင္း”လို႔ ေျပာပါတယ္။
ႏိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္ ၿမိဳ႕ရြာေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံျခား ေခါင္းေဆာင္ႀကီးေတြရဲ႕ အမည္ကို အသံလႊင့္တဲ့အခါ ပိုလို႔ေတာင္ သတိထားရပါမယ္။ အေျပာမွား အဆိုမွား ျဖစ္သြားရင္ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရးကို ထိခိုက္သြားေစႏိုင္ပါတယ္။
အသံလႊင့္သတင္း (၆)
“တခ်ဳိ႕အသံလႊင့္ဌာနေတြက ေသာတရွင္ေတြအတြက္ သတင္းေတြ၊ ပညာေပးအေၾကာင္းအရာေတြ ထုတ္လႊင့္ေနတာေတြကို နားေထာင္မိတဲ့အခါတိုင္း မတတ္ဘဲနဲ႔ေတာ့ ဆရာ မလုပ္ၾကပါနဲ႔၊ နားေထာင္ေနတဲ့သူေတြကို မေစာ္ကားၾကပါနဲ႔လို႔ ေအာ္ခ်င္စိတ္ေတြ ေပါက္ေပါက္လာပါတယ္။ သူတို႔က နားေထာင္ေနၾကသူေတြ အားလံုးကို ‘နလပိန္းတံုး’ ေတြလို႔ ထင္ၿပီး သူတို႔က ပညာေပးမွျဖစ္ေတာ့မယ္လုိ႔ ယူဆေနၾကတာကိုး …”
ဒီေန႔စာနယ္ဇင္းေတြမွာ အေတြ႔ရမ်ားတဲ့ ‘ေဒါင္ဖန္း’ လယ္ထြန္စက္ဆိုတာကို အဓိပၸာယ္ မဆဝါးႏိုင္လို႔ အဂၤလိပ္ စကားလံုး ရွာၾကည့္ေတာ့ ‘Dong Fang’ လို႔ ေရးတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီက်ေတာ့မွ အဓိပၸာယ္ေပါက္လာပါတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ကသံုးတဲ့ ဖိုနယ္တစ္ အသံလွယ္တဲ့စနစ္က ျမန္မာျပည္နဲ႔ မတူပါဘူး။ ႏိုင္ငံအမ်ားစုနဲ႔လည္း မတူပါဘူး။ တ႐ုတ္စနစ္က ‘တ’ အသံကို အဂၤလိပ္စာလံုး ‘D’ နဲ႔ သံုးပါတယ္။
အဲဒါေၾကာင့္ ‘ေဒါင္ဖန္း’ ရဲ႕ အသံထြက္မွန္က ‘တုန္းဖန္း’ ျဖစ္ပါတယ္။ ‘တုန္းဖန္းဟုန္’ ဆိုတဲ့ သီခ်င္းသံဟာ တခ်ိန္ကေတာ့ ပီကင္းေရဒီယိုမွာ ေန႔တိုင္းၾကားေနရတဲ့ အသံပါ။ ‘အေရွ႕နီ’ ဆိုတဲ့ အမ်ဳိးသားသီခ်င္းပါ။ တုန္းဆိုတာက အေရွ႕၊ ဖန္းက အရပ္ေဒသေပါ့။ ‘တုန္းဖန္း’ ဆိုေတာ့ ‘အေရွ႕ရပ္’ ပါ။
အသံလႊင့္တဲ့ လုပ္ငန္းနယ္ပယ္မွာ အင္မတန္ သက္တမ္းရင့္လွၿပီဆိုတဲ့ ျပည္ပအသံလႊင့္ဌာနႀကီးေတာင္မ
တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ကို တ႐ုတ္ရဲ႕အသံဖလွယ္စနစ္အရ Beijing လုိ႔ စာလံုးေပါင္းပါတယ္။ ေျပာေတာ့ ‘ေပ့က်င္း’ ပါ။ အဲဒီလိုပဲ Deng Xiaoping ကိုလည္း ‘ဒင္ေဇာ္ပင္း’ လို႔ အသံလႊင့္ ေျပာဆိုေလ့ရိွပါတယ္။ အသံထြက္မွန္က ‘တိန္႔ေရွာင္ဖိန္း’ ပါ။ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္ေတြအနက္မွာ
အသံလႊင့္ဌာနႀကီးတခု၊ သတင္းစာႀကီးတေစာင္ဟာ ဒီလိုအမွားမ်ဳိးေတြ မရိွသင့္ပါဘူး။ ဒီကိစၥမ်ိဳးေတြဟာ မတတ္ႏိုင္တဲ့ ကိစၥမ်ဳိးလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံက အသံလႊင့္ခ်က္ေတြကို နားေထာင္လိုက္႐ံု သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံ သံ႐ံုးေတြက အလကားျဖန္႔ေဝေပးေနတဲ့ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြ စာေစာင္ေတြကို တခ်က္ေလာက္ လွန္ၾကည့္လိုက္႐ံုနဲ႔ ၿပီးသြားႏိုင္တဲ့ကိစၥမ်ဳိးပ
ကိုယ္ထုတ္လႊင့္တဲ့ သတင္းတိုင္းကို လူတိုင္းက အႂကြင္းမဲ့ ယံုၾကည္စိတ္ခ်မႈ ရိွေစရမယ္။ ‘သတင္း’ လုပ္ငန္း အားလံုးအတြက္ အႀကီးမားဆံုး ‘အျပစ္’ ႀကီးတခုကေတာ့ ‘မတိက် မေရရာမႈ’ ျဖစ္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သတင္းတိုင္း မွန္ကန္တိက်ေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ရမည္။ ကိုယ့္စိတ္္ထဲမွာ ‘ဇေဝဇဝါ’ ျဖစ္ေနတဲ့သတင္းမ်ဳိးဆို လႊင့္ထုတ္ျခင္းမျပဳဘဲထားတာ အေကာင္းဆံုးပဲ။
တခ်ဳိ႕အသံလႊင့္ဌာနေတြက ေသာတရွင္ေတြအတြက္ သတင္းေတြ၊ ပညာေပးအေၾကာင္းအရာေတြ ထုတ္လႊင့္ေနတာေတြကို နားေထာင္မိတဲ့အခါတိုင္း မတတ္ဘဲနဲ႔ေတာ့ ဆရာ မလုပ္ၾကပါနဲ႔၊ နားေထာင္ေနတဲ့သူေတြကို မေစာ္ကားၾကပါနဲ႔လို႔ ေအာ္ခ်င္စိတ္ေတြ ေပါက္ေပါက္လာပါတယ္။ သူတို႔က နားေထာင္ေနၾကသူေတြ အားလံုးကို ‘နလပိန္းတံုး’ ေတြလို႔ ထင္ၿပီး သူတို႔က ပညာေပးမွျဖစ္ေတာ့မယ္လုိ႔ ယူဆေနၾကတာကိုး။ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းရဲ႕တာဝန္ဟာ
အသံလႊင့္သူကို နားေထာင္ေနတဲ့ လူထုက ေလးစားမႈရိွမွ သူလႊင့္ထုတ္တဲ့ အၾကာင္းအရာကိုလည္း ယံုၾကည္မႈ ရိွေတာ့မွာေပ့ါ။ အဲဒါေၾကာင့္ အသံလႊင့္သူရဲ႕ အေျပာအဆုိ ေလယူေလသိမ္းအားလံုး မွန္ကန္ေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ရပါမယ္။ အသံလႊင့္သူနဲ႔ နားေထာင္သူဟာ အျမဲတမ္း တသားတည္း တေျပးတည္း ရိွေနေစရပါမယ္။
အသံလႊင့္သူက အေပၚစီးကေန ပညာေပးတယ္ဆိုၿပီး ျပည္သူကို ေစာ္ကားတာမ်ဳိး မျဖစ္သင့္သလို ျပည္သူကို ေတာင္းပန္တိုးလွ်ဳိးၿပီး ကိုယ္ေျပာေနတာေတြကို ‘ယံုၾကည္ပါ ခင္ဗ်ား’ လို႔ ေျပာတာမ်ဳိးလည္း မျဖစ္သင့္ပါဘူူး။ ဒီေနရာမွာ အလ်ဥ္းသင့္လို႔ အၾကားမေလ်ာ္တာေလးတခုကို ေျပာခ်င္ပါတယ္။
႐ုပ္ျမင္သံၾကားက အစီအစဥ္အခ်ဳိ႕ လႊင့္ထုတ္တဲ့အခါမွာ အသံလႊင့္ေၾကညာသူတခ်ဳိ႕က “မိဘျပည္သူမ်ား ခင္ဗ်ား” လို႔ ေျပာေျပာၿပီး အသံလႊင့္တာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီအသံုးအႏႈန္းက နယ္ခ်ဲ႕ဆန္႔က်င္ေရးတိုက္ပဲြ
အသံလႊင့္ေၾကညာသူအရြယ္ကလည္း ေက်ာင္းသားေလးအရြယ္ မဟုတ္တာက တေၾကာင္း၊ လုပ္ငန္းရဲ႕သဘာဝကလည္း သတင္းေပးတဲ့ ျပန္ၾကားေရးလုပ္ငန္း ျဖစ္တာတေၾကာင္း ဆိုေတာ့ ဒီလို ေခၚေဝၚ ေျပ?
လူထုဆက္သြယ္ေရးလုပ္ငန္းေတြ အားလံုးထဲမွာ အထိေရာက္ဆံုးလုပ္ငန္းကေတာ့ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းျဖစ္ပါတယ္။
သတင္းစာကေန သတင္းေပးတဲ့နည္းက ေနာက္တေန႔မွ လူထုထံကို ေရာက္တယ္ေလ။ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းကေတာ့ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္း လူထုထံ ေရာက္႐ံုမက ကိုယ့္မ်က္စိနဲ႔ မ်က္ဝါးထင္ထင္ ၾကည့္လို႔ျမင္လို႔ ရတယ္။ စာမတတ္ျခင္းဆိုတဲ့ တံတိုင္းႀကီးလည္း ၾကားက ဆီးတားထားတာ မရိွဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ စာမဖတ္တတ္သူဦးေရ ရာႏႈန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရိွေနေသးတဲ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြအဖို႔
အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအေၾကာင္း ေရးတဲ့ေနရာမွာ သတင္းစာပညာနဲ႔ဆိုင္တဲ့ ကိစၥေတြကိုသာ ေရးပါမယ္။ ေဖ်ာ္ေျဖေရးတို႔၊ ပညာေပးေရးတို႔ စတဲ့အေၾကာင္းေတြကို မထည့္ေတာ့ပါဘူး။ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းရဲ႕ သတင္းျဖန္႔ခ်ိေရး သဘာဝဟာ သတင္းစာနဲ႔ အတူတူပါပဲ။ သတင္းေထာက္ျခင္း၊ သတင္းတည္းျဖတ္ျခင္းနဲ႔ သတင္းတင္ဆက္ျခင္း ဆိုတဲ့ အပိုင္းသံုးပိုင္း ရိွတာပါပဲ။ သတင္းစာက စာနဲ႔ေရးၿပီး တင္ဆက္တယ္။ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းက အသံနဲ႔၊ ႐ုပ္နဲ႔ တင္ဆက္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ Newscaster ဆိုတဲ့ အသံလႊင့္ေၾကညာသူ ရွိရတယ္ဆိုတဲ့ တခ်က္ပဲ ပိုပါတယ္။
အသံလႊင့္လုပ္ငန္း အေရးပါပံုနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လမွာ ယူနက္စကိုအဖဲြ႔နဲ႔ အာရွပစိဖိတ္ေဒသ အသံလႊင့္လုပ္ငန္း ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးဌာန (A.L.B.D) တို႔က ႀကီးမႉးတဲ့ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပဲြတခု က်င္းပခဲ့ဖူးပါတယ္။ အဲဒီ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပဲြ က ေလ့လာေတြ႔ရိွခ်က္ေတြဟာ အေလးအနက္ထားအပ္တဲ့ အခ်က္ေတြျဖစ္လို႔ မူရင္းအတိုင္း ဘာသာျပန္ ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။
“အသံလႊင့္လုပ္ငန္းဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈကို အျပည့္အဝရရိွပါမွ၊ သတင္းရရာ လမ္းေၾကာင္းတခုအျဖစ္ လူထုက အားထားပါမွ၊ လူမႈေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေ
အဲဒီ အေၾကာင္းေၾကာင့္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို တင္ဆက္တဲ့ေနရာမွာ တိက်မႈ၊ မွန္ကန္မႈ စံခ်ိန္ အျမင့္မားဆံုးရိွဖို႔ လိုအပ္တယ္။ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ေတြ၊ အျမင္ေတြကို တင္ဆက္တဲ့ ေနရာမွာလည္း မွ်တဖို႔၊ ဘက္မလိုက္ဖို႔၊ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာညီမွ် ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါမွလည္း ျပည္သူလူထုရဲ႕အက်ိဳးကို အမွန္တကယ္ ထမ္းေဆာင္တဲ့ ေနရာဌာနတခု ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္”
အာရွနဲ႔ပစိဖိတ္ေဒသ အမ်ားစုမွာ ျပည္တြင္းသတင္းေတြကို သတင္းေပးရာမွာ ‘အေျဖာင့္သား’ ‘အေခ်ာသား’ ေပးေလ့ရိွၾကတယ္။ ျပႆနာျဖစ္ရတာတို႔၊ အတိုက္အခံျပဳရတာတို႔ မရိွသလို သတင္းလႊင့္တတ္ၾကတယ္။ ဆန္႔က်င္ဖက္ အျမင္ကို ေဖာ္ျပမေပးေတာ့ လူထုက အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအေပၚ ယံုၾကည္မႈ ေလ်ာ့ပါးတာေပါ့။
“အသံလႊင့္လုပ္ငန္းက ျပည္သူလူထုရဲ႕ ေရရွည္အက်ဳိးစီးပြားကို ထမ္းေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ ထိေရာက္မႈရိွေစဖို႔အတြက္ အခိုက္အတန္႔ ႏိုင္ငံေရးအျမင္အေတြးကို ျဗဴ႐ိုကရက္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈတို႔က အတားအဆီး အေႏွာင့္အယွက္ မျဖစ္ေစ သင့္ပါဘူး။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမႈ ဆိတ္သုဥ္းမသြားေစသင့္ပါဘူး”
“ႏိုင္ငံတိုင္းဟာ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအတြက္ ေငြေၾကးအေျမာက္အျမားကို ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံခဲ့ၾကတယ္။
“ျပည္သူလူထုရဲ႕ ယံုၾကည္မႈကို ဆံုး႐ံႈးရတဲ့အျဖစ္မ်ဳိး တခ်ဳိ႕ႏိုင္ငံေတြမွာျဖစ္ခဲ့
ျပည္သူ႔ယံုၾကည္မႈ ဘယ္ေလာက္အထိ ဆံုး႐ံႈးခဲ့ရသလဲ ဆိုတာ ေသာတရွင္ သုေတသနလုပ္ငန္းေတြ စနစ္တက်လုပ္ၾကည့္ရင္ အေသအခ်ာ သိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ဳိးကို ႏိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာမွာ လစ္လ်ဴ႐ႈထားၾကပါတယ္”
အသံလႊင့္သတင္း (၁)
“အသံလႊင့္လုပ္ငန္းမွန္သမွ်ဟ
ဒီလို ခ်ဳိ႕တဲ့ေတာ့ အသံလႊင့္သတင္း တင္ဆက္မႈ၏ေတြ ညံ့ဖ်င္းလာတယ္။ အသံလႊင့္သမားေတြရဲ႕ ကြၽမ္းက်င္မႈ အရည္အေသြးေတြ တံုးသြားတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းမွာ အရည္အခ်င္း ျပည့္ဝကြၽမ္းက်င္သူေတြကို ေရြးခ်ယ္ခန္႔ထားၿပီး ခ်မွတ္ထားတဲ့ မူဝါဒေဘာင္အတြင္းက လြတ္လပ္စြာ ဆံုးျဖတ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ ျပဳသင့္တယ္”
အာရွနဲ႔ ပစိဖိတ္ေဒသ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းဌာန အႀကီးအကဲမ်ားရဲ႕ အဲဒီသံုးသပ္ခ်က္ဟာ အျပည့္အဝ မွန္တယ္လို႔ေတာ့ မယူဆပါဘူး။ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအေပၚ ျပည္သူရဲ႕ယံုၾကည္မႈ ေလ်ာ့ပါးက်ဆင္းသြားရျခင္းဟာ
ျပန္ၾကားေရးလုပ္ငန္းေတြကို အရင္းရွင္ႀကီးေတြက အုပ္စီးၿပီး စီးပြားေရး လုပ္ငန္းႀကီးေတြအျဖစ္ လုပ္ကိုင္ေနၾကတာေၾကာင့္လည္း
သတင္းစာသမား၊ အသံလႊင့္သမားဆိုတာ အစိုးရရဲ႕သတင္းကို ျပည္သူသိေအာင္ လုပ္ေပးရသလုိ ျပည္သူေတြရဲ႕ သတင္းကိုလည္း အစိုးရသိေအာင္ လုပ္ေပးရပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သတင္းသမား၊ အသံလႊင့္သမားဟာ ျပည္သူေတြရဲ႕ အေၾကာင္းကို အျမဲစိတ္ဝင္တစား ရိွေနရပါတယ္။
ျပည္သူေတြ ဘယ္လို ေနထိုင္စားေသာက္ေနၾကရတယ္၊ ဝင္ေငြ ထြက္ေငြ အေျခအေနေတြ ဘယ္လိုရိွေနတယ္၊ လုပ္ခနဲ႔ ကုန္ေစ်းႏႈန္း အခ်ဳိးအဆ ဘယ္ေလာက္ရိွေနတယ္ စတဲ့ စတဲ့ အရာေတြ အားလံုးကို အျမဲေလ့လာထိေတြ႔ေနရပါတယ္။
ဒီေန႔ သတင္းျပန္ၾကားေရးလုပ္ငန္းမွ
အလုပ္သမားေတြရဲ႕ လုပ္ခနဲ႔ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈအခ်ဳိးအဆက
‘သတင္း’ ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ယူနက္စကိုအဖဲြ႔ႀကီးမွာ တဲြဖက္ကြၽမ္းက်င္မႈ ပညာရွင္အျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ Paul De Maeseneer က ဒီလိုေရးခဲ့ပါတယ္။
‘သတင္း ဆိုတာ ဘာလဲ’ ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို တိတိက်က်ေျဖဖို႔ အေျဖမရိွပါဘူး။ ႏိုင္ငံတခုခ်င္းရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ အလိုက္၊ ဖြ႔ံၿဖိဳးတိုးတက္မႈအဆင့္အလိ
လက္ေတြ႔အလုပ္သေဘာ လိုအပ္ခ်က္အရ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ၾကတာက – “သတင္းဆိုတာ ျပည္သူလူထုက စိတ္ဝင္စားၿပီး သူတို႔အတြက္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ တစံုတရာျဖစ္ေစတဲ့၊ ထူးျခားၿပီး လတ္တေလာ ျဖစ္ပြားေပၚေပါက္တဲ့ အေၾကာင္းကိစၥသစ္ တခု” လို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
“ထူးျခားမႈဆိုတာ သတင္းရဲ႕ အေျခခံတန္ဖိုးပါ။ ေနာက္တန္ဖိုးတခုကေတာ့ ေလာေလာလတ္လတ္ ျဖစ္ပြားျခင္းဆိုတဲ့ အရာပါ။ ေနာင္မွာ ျဖစ္ရန္၊ လုပ္ရန္ ရည္ရြယ္ထားတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ဆိုတာက သတင္းအေနနဲ႔ သိပ္တန္ဖိုးမရိွလွပါဘူး”
“အသံလႊင့္လုပ္ငန္းက ျပည္သူလူထုရဲ႕ ေရရွည္အက်ဳိးစီးပြားကို ထမ္းေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ ထိေရာက္မႈရိွေစဖို႔အတြက္ အခိုက္အတန္႔ ႏိုင္ငံေရးအျမင္အေတြးကို ျဗဴ႐ိုကရက္ထိန္းခ်ဳပ္မႈတို႔
အသံလႊင့္သတင္း (၂)
ေပါလ္ရဲ႕ အဆိုအရ အသံလႊင့္သတင္းမွာ အဂၤါ ၉ ပါးရိွပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ –
(၁) Timeliness - အခ်ိန္ကိုက္ျဖစ္မႈ။
အသစ္ျဖစ္ရမယ္၊ လတ္ဆတ္ေနရမယ္၊ ၾကားၿပီးသိၿပီး ကိစၥဆိုရင္ စိတ္မဝင္စားေတာ့ပါဘူး။
(၂) Nearness - နီးစပ္မႈ။
(က) လူေတြဟာ အေဝးႀကီးက အျဖစ္အပ်က္ေတြထက္ ကိုယ့္ရပ္ကိုယ့္ရြာ ကိုယ့္အနီးအနားက ကိစၥေတြ၊ ကိုယ္သိေနတဲ့လူေတြရဲ႕အေၾကာင
(ခ) ဘဏ္တိုက္ႀကီးေတြ၊ ေကာ္ပိုေရးရွင္းႀကီးေတြအေၾက
(၃) Conflicte - ပဋိပကၡျဖစ္ျခင္း။
ပဋိပကၡမွန္သမွ်ဟာ သတင္းျဖစ္ထိုက္တာေတြခ်ည္းပဲ
ဆန္႔က်င္ဖက္အျမင္ကို ေဖာ္ျပမေပးေတာ့ လူထုက အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအေပၚ ယံုၾကည္မႈေလ်ာ့ပါးတာေပါ့။ အရာရာတိုင္းမွာ ဆန္႔က်င္ဘက္ ရိွစျမဲဆိုတာကို လူထုက သိေနတယ္ေလ။ ပဋိပကၡဆိုတာ လူတေယာက္နဲ႔ အျခားတေယာက္အၾကား၊ ႏိုင္ငံတခုနဲ႔ အျခားႏိုင္ငံတခုအၾကား ျဖစ္ပ်က္သမွ်ေတြအျပင္ လူတေယာက္နဲ႔ သူ႔ပတ္ဝန္းက်င္၊ သူ႔ကံၾကမၼာတို႔ ျဖစ္ၾကတဲ့ ပဋိပကၡ၊ လူနဲ႔ သဘာဝတရားတို႔ အၾကား ျဖစ္ပ်က္သမွ် ပဋိပကၡ ဆိုတာေတြလည္း ပါပါတယ္။
(၄) Prominence - ထင္ရွားမႈ။
သတင္းဆိုတာ ထင္ရွားတဲ့ လူပုဂၢိဳလ္ေတြ၊ ေနရာေဒသေတြ၊ အေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ နာမည္ေတြက သတင္းျဖစ္ေစတယ္။ နာမည္ေတြကႀကီးေလေလ သတင္းလည္း ႀကီးေလေလေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကမၻာအႏွံ႔အျပားမွာပဲ “ဝန္ႀကီးတေယာက္ တက္ေရာက္တဲ့ကိစၥတိုင္းဟာ သတင္းပဲ” ဆိုတဲ့အတိုင္း က်င့္သံုးေနၾကတာကို ဝမ္းနည္းစရာ ျမင္ေတြ႔ေနရပါတယ္။
(၅) Government Action – အစိုးရလုပ္ငန္း။
အစိုးရကထုတ္ျပန္ေၾကညာတဲ့ ဥပေဒသစ္၊ စီမံကိန္းသစ္၊ စည္းမ်ဥ္းသစ္၊ ဖြင့္ပဲြတခု၊ ဝန္ႀကီးအဖဲြ႔အစည္းအေဝးတခု စတာေတြဟာ သတင္းေတြေပါ့။ အဲဒီ သတင္းေတြေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုအေပၚမွာ ဘယ္လိုအက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေတြ ျဖစ္ေစတယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြဆို ပိုၿပီး အသားေပးရတယ္။
ေၾကညာခ်က္ေတြခ်ည္းမ်ားေနရင္
သတင္းစာသမား၊ အသံလႊင့္သမားဆိုတာ အစိုးရရဲ႕သတင္းကို ျပည္သူသိေအာင္လုပ္ေပးရသလို၊
အသံလႊင့္သတင္း (၃)
(၆) Dlovement News - ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးသတင္းမ်ား။
အာရွပစိဖိတ္ေဒသႏိုင္ငံအမ်ား
ဒါေပမယ့္ ဒီသတင္းေတြဟာ ဂ႐ုျပဳသင့္သေလာက္ အျပဳမခံၾကရပါဘူး။ အသံလႊင့္ဌာနေတြဟာ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးသတင္းေတြအတြက္ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ေပးၾကတာ မွန္ပါတယ္။ ေပးေပမယ့္လည္း ေပးပံုေပးနည္းက ဟန္မက်ေတာ့ မထိေရာက္ပါဘူူး။ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးသတင္း ဆိုတဲ့အခ်က္ကို အဓိပၸာယ္ေကာက္ယူပံုက သိပ္က်ဥ္းေျမာင္းေလေတာ့ လူထုရဲ႕စိတ္ကို လံႈ႔ေဆာ္မေပးႏိုင္ပါဘူး။
ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး ဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္က စီးပြားေရး တိုးတက္မႈတို႔၊ အမ်ဳိးသားထုတ္ကုန္ တိုးတက္မႈတို႔၊ တဦးခ်င္းဝင္ေငြ တိုးတက္မႈတို႔၊ ဘတ္ဂ်က္ခဲြေဝသံုးစဲြမႈတို႔ စတာေတြထက္ပိုၿပီး က်ယ္ဝန္းပါတယ္။ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈဆိုတာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုလံုးရဲ႕ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ ႏိုင္ငံေရးစတဲ့ အရာေတြအားလံုး တိုးတက္မႈကို ဆိုလိုတာပါ။
အဲဒီ ႏိုင္ငံေတြမွာရိွၾကတဲ့ ျပည္သူ အားလံုးရဲ႕ သာယာဝေျပာမႈကို ဆိုလိုတာပါ။ အထူးသျဖင့္ အဲဒီႏိုင္ငံေတြက အဆင္းရဲဆံုး ျပည္သူေတြရဲ႕ သာယာဝေျပာေရး အတြက္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ အရင္းအျမစ္ေတြကို မွ်မွ်တတခဲြေဝ သံုးစဲြေရးျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။
ခ်ဳပ္ေျပာရရင္ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးသတင္းဆိုတာ ျပည္သူေတြအေၾကာင္း သတင္းျဖစ္တယ္။ အစိုးရစီမံကိန္းေတြ၊ အရာရိွႀကီးေတြရဲ႕ မိန္႔ခြန္းေတြနဲ႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းႀကီးေတြအ
အဲဒီ ကိန္းဂဏန္း စာရင္းဇယားေတြက ျပည္သူေတြအေပၚ ဘယ္လိုအက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ ျဖစ္ေစသလဲ ဆိုတာ ျဖစ္တယ္။ ဖြ႔ံၿဖိဳးေရးသတင္း မွန္သမွ်ဟာ ျပည္သူေတြကို အေျခခံရပါမယ္။
ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးသတင္းဆိုတာနဲ႔ အေကာင္းေတြခ်ည္း ေဖာ္ျပရမယ္လို႔ မယူဆရပါဘူး။ ေအာင္ျမင္ေနတာေတြခ်ည္း ေျပာရမယ္လို႔ မယူဆရဘူး။ လူသားတို႔ရဲ႕ တရားမွ်တမႈေတြ၊ လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြ၊ လူသားတို႔ရဲ႕ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးမႈေတြ အားလံုးကိုလည္း ေဖာ္ျပရမယ္လို႔ ယူဆထားရပါမယ္။
အဲဒီအခါမွာ ေတာင္းသူနဲ႔ ေပးသူအၾကား ပဋိပကၡျဖစ္မႈဆိုတာေတြ သဘာဝအေလ်ာက္ ေပၚလာမွာပဲ။ အဲဒီလို ပဋိပကၡေတြ ေပၚလာတာဟာ လူ႔ဘဝရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတခုပဲေလ။ အဲဒါေတြကို ျပည္သူ႔အက်ဳိးဆိုတဲ့ အေျခခံနဲ႔ လိမၼာပါးနပ္စြာ တင္ဆက္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ အနာဂတ္ဆံုး႐ံႈးမႈေတြကို ကာကြယ္တားဆီးေပးရာ ေရာက္တာေပါ့။
လူေတြအတြက္ အသံလႊင့္ေနတာျဖစ္တယ္ ဆိုတဲ့အခ်က္ကို အျမဲသတိရေနရပါမယ္။ ဒီအခ်က္ကို သတိမထားတာဟာ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းအတြက္ အႀကီးမားဆံုးအႏၲရာယ္ပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ လူေတြအတြက္ အသံလႊင့္ေနတာပါလား ဆိုတာကို ေခါင္းထဲမွာ စဲြေနေအာင္ မွတ္ထားပါ။
(၇) Human Interest - လူစိတ္ဝင္စားမႈ။
လူစိတ္ဝင္စားမႈဆိုတာ လူသားေတြရဲ႕ မေနာအာ႐ံုကို စဲြေဆာင္ေစတဲ့ ေလာကရဲ႕ ကေမာက္ကမျဖစ္မႈေတြ၊ ဟာသေတြ၊ သမုဒယေတြ၊ လွ်ဳိ႕ဝွက္သဲဖိုေတြ၊ ေၾကကဲြစရာေတြ၊ က႐ုဏာျဖစ္စရာေတြ၊ အေၾကာက္တရားေတြ၊ ပူေဆြးေသာကေတြ၊ မစၦရိယေတြ၊ သဒၶါတရားေတြ၊ အထီးက်န္ျဖစ္ရမႈေတြ၊ ခ်ဳိ႕ယြင္းမႈေတြၾကားက ေအာင္ျမင္မႈေတြ အားလုံးကို ေခၚတာေပါ့။
ကေလးေလးေတြ၊ သက္ႀကီးရြယ္အိုေတြ၊ သဘာဝနဲ႔ တိရိစၦာန္ေတြလည္း ပါတာေပါ့။ ဒီေန႔အထိေတာ့ အာရွပစိဖိတ္ေဒသတြင္းက အသံလႊင့္လုပ္ငန္းေတြမွာ ဒီလိုသတင္းမ်ဳိးေတြ မပါေသးသေလာက္ပါပဲ။ မီးေလာင္မႈေတြ၊ ကားတိုက္ေသဆံုးမႈေတြ၊ လုယက္မႈေတြ စတဲ့ သတင္းမ်ဳိးေတြကို ေနာက္ဆက္တဲြလိုက္ရင္းက ေၾကကဲြစရာ အျဖစ္ေတြ၊ ရင္ထုမနာျဖစ္စရာ ဇာတ္လမ္းေတြ၊ နာက်ည္းစရာအေၾကာင္းေတြကို သိလာႏိုင္ပါတယ္။
ဒီလို လူစိတ္ဝင္စားမယ့္ သတင္းေတြကို လႊင့္ထုတ္ေပးမယ္ဆိုရင္ လူထုက ကိုယ့္အသံလႊင့္ဌာနအေပၚ စိတ္ဝင္တစား ရိွလာၾကမွာေပါ့။
(၈) Weather – မိုးေလဝသ။
ျပန္ၾကားေရးလုပ္ငန္းေတြ အားလံုးထဲမွာ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းတခုသာ မိုးေလဝသသတင္းကို လူထုဆီ အျမန္ဆံုး ေရာက္ေအာင္ ပို႔ေပးႏိုင္တာျဖစ္တယ္။ ပင္လယ္ကမ္းေျခကို အမွီျပဳေနၾကရသူေတြ၊ မုန္တိုင္းႀကီးေတြ၊ ငလ်င္ႀကီးေတြ အျမဲက်ေရာက္ေလ့ရိွတဲ့ ေနရာေတြမွာေနထိုင္ၾကတဲ့ လူေတြအဖို႔ မိုးေလဝသသတင္းဟာ ေသေရးရွင္ေရးတမွ် အေရးႀကီးတဲ့ သတင္းပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ မိုးေလဝသအေျခအေနကို အျမဲတမ္း ဂ႐ုတစိုက္ ထုတ္လႊင့္ေပးသင့္ပါတယ္။
(၉) Sport - အားကစား။
ကမၻာတဝွမ္းလံုး ႏိုင္ငံေရးအေသြးအေရာင္ အယူအဆ မေရြး၊ အသားအေရာင္နဲ႔ လူမ်ဳိးမျခား စိတ္ဝင္စားမႈ အမ်ားဆံုး ရိွၾကရာမွာ တူညီတာဆိုလို႔ အားကစားတခုပဲရိွပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အသံလႊင့္သတင္းသမားဟာ အားကစားအေၾကာင္းကိုလည္း ဟိုစပ္စပ္ ဒီစပ္စပ္ေတာ့ သိေအာင္လုပ္ထားရပါမယ္။
အသံလႊင့္သတင္း (၄)
အသံလႊင့္လုပ္ငန္းလုပ္ရာမွာ အျမဲတမ္းသတိရေနရမယ့္ အခ်က္ ၆ ခ်က္ရိွပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ –
၁။ နားေထာင္သူရဲ႕ အာ႐ံုစူးစုိက္မႈ အခ်ိန္ကာလဟာ တိုေတာင္းတယ္။
၂။ တခ်ိန္ထဲမွာ အာ႐ံုထဲ အမ်ားႀကီး သြင္းယူမွတ္သားျခင္း မျပဳႏိုင္ဘူး။
၃။ နားေထာင္သူရဲ႕ အာ႐ံုကို ပ်က္ျပားေစတဲ့အေၾကာင္းေတြ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ အမ်ားႀကီး ရိွေနတယ္။
၄။ နားေထာင္သူဟာ သူ႔ဘဝ၊ သူ႔ပတ္ဝန္းက်င္က လူေတြရဲ႕ဘဝ၊ သူသိကြၽမ္းသူေတြရဲ႕ဘဝကို ပိုစိတ္ဝင္စားတယ္။
၅။ နားေထာင္သူဟာ အသံလႊင့္ခ်က္ကို နားထဲမသြင္းဘဲ ေနလို႔လည္း ရတယ္၊ အခ်ိန္မေရြး ထပိတ္ပစ္လို႔လည္း ရတယ္ (သတင္းလာတဲ့အခ်ိန္မွာ ထသြားရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ ထပိတ္ပစ္လိုက္ရင္ အသံလႊင့္ေပးရတာ ဘာအဓိပၸာယ္မွ မရိွေတာ့ဘူးေပါ့)။
၆။ နားေထာင္သူတိုင္းဟာ ပညာရိွေတြ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဘာမွမသိတဲ့ ‘နလပိန္းတံုး’ ေတြလည္း မဟုတ္ၾကဘူးဆိုတာ အျမဲသတိရေနဖို႔ လိုတယ္။ အသံလႊင့္သူဟာ နားေထာင္သူ ပရိသတ္ေတြထဲက ပညာရည္အနိမ့္ဆံုးသူေတြ နားလည္ေအာင္ လႊင့္ထုတ္ရမယ္။
ဒါေပမယ့္ အဲဒီလိုလႊင့္ထုတ္တာဟာ ကြၽမ္းက်င္တတ္ေျမာက္သူေတြကိ
ကိုယ္ထုတ္လႊင့္တဲ့ သတင္းတိုင္းကို လူတိုင္းက အႂကြင္းမဲ့ ယံုၾကည္စိတ္ခ်မႈ ရိွေစရမယ္။ ‘သတင္း’ လုပ္ငန္း အားလံုးအတြက္ အႀကီးမားဆံုး ‘အျပစ္’ ႀကီးတခုကေတာ့ ‘မတိက် မေရရာမႈ’ ျဖစ္တယ္၊ အဲဒါေၾကာင့္ သတင္းတိုင္း မွန္ကန္တိက်ေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ရမယ္။ ကိုယ့္စိတ္ထဲမွာ ‘ဇေဝဇဝါ’ ျဖစ္ေနတဲ့သတင္းမ်ဳိးဆို လႊင့္ထုတ္ျခင္း မျပဳဘဲထားတာ အေကာင္းဆံုးပဲ။
သတင္းပံုသ႑ာန္
ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားရဲ႕ သတင္းထုတ္လႊင့္ပံုေတြဟာ သိပ္တင္းၾကပ္ဆဲ၊ သိပ္ၿပီး ႐ံုးဆန္ဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁ဝ မိနစ္၊ ၁၅ မိနစ္ ထုတ္လႊင့္ခ်က္ အစီအစဥ္တခုလံုးကို ေၾကညာသူတဦးတည္းက ေတာက္ေလွ်ာက္ ဖတ္ျပသြားတာမ်ဳိးေတြ မ်ားပါတယ္။
နားေထာင္သူရဲ႕ အာ႐ံုစူးစိုက္မႈဟာ လူတဦးတည္းရဲ႕အသံကိုသာ ဆက္တိုက္ႀကီး ၾကားေနရရင္ ၿငီးေငြ႔လြယ္တယ္။ ေၾကညာသူ ၂ ဦးထားၿပီး လႊင့္ထုတ္ျခင္းက ပိုဆဲြေဆာင္အား ေကာင္းေစတယ္။
သတင္းတင္ျပပံု နည္းစနစ္ေတြဟာ အမ်ားႀကီးကို ေျပာင္းလဲတိုးတက္ေနပါၿပီ။ သတင္းကို ဖတ္ျပ႐ံုတြင္ မကေတာ့ဘူး။ သတင္းျဖစ္တဲ့ေနရာက သတင္းေထာက္ရဲ႕အသံနဲ႔ သတင္းပို႔ခ်က္ေတြကို တိုက္႐ိုက္ညႇပ္ၿပီး ထည့္ေပးတာတို႔၊ စစ္ေျမျပင္မွာ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္ေနတဲ့ အ႐ုပ္ေတြ အသံေတြကို ၾကားညွႇပ္ထည့္ေပးတာတို႔ စတဲ့ နည္းစနစ္ေတြကို တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ႀကီး သံုးေနၾကပါၿပီ။
သတင္းသမားဆိုတာ တိုးတက္ေျပာင္းလဲေနတဲ့ နည္းစနစ္ေတြကို မ်က္ခ်ည္မျပတ္ ေလ့လာေနရပါတယ္။ ကိုယ္ထုတ္လႊင့္တဲ့ သတင္းကို နားေထာင္သူမရိွ၊ ၾကည့္မယ့္သူမရိွ ဆိုရင္ အဲဒီအတြက္ တပင္တပန္း လုပ္ေဆာင္ခဲ့ရသမွ်ေတြ အေဟာသိကံ ျဖစ္သြားေတာ့မွာေပါ့။
နားအတြက္သတင္း
အသံလႊင့္သတင္းဆိုတာ နားနဲ႔နားေထာင္ဖို႔၊ မ်က္စိနဲ႔ၾကည့္ဖို႔ ျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ စကားေျပာသလို ေရးသား လႊင့္ထုတ္ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေရးကေတာ့ မလြတ္ပါဘူး။ ဖတ္ၿပီးေျပာဖို႔ ေရးရပါေသးတယ္။
အဲဒီမွာ ဘာျပႆနာၾကံဳရသလဲဆိုေတာ့ ေက်ာင္းမွာ စာေရးစသင္ကတည္းက ဖတ္ဖို႔ေရးနည္းသာ သင္ခဲ့ရတာျဖစ္ၿပီး၊ အသံထြက္ေျပာဖို႔ ေရးနည္းရယ္လို႔ သင္ခဲ့ရတာမဟုတ္တဲ့ အခ်က္ပါပဲ။ အသံလႊင့္ဖို႔ စာေရးတာက စာနယ္ဇင္းအတြက္ ေရးတာနဲ႔မတူပါဘူး။
သူက နားအတြက္ ေရးရတာ၊ မ်က္စိအတြက္ မဟုတ္ဘူး။ စာဖတ္တဲ့အခါမွာ မ်က္စိက စာလံုးေတြကို အတဲြလိုက္ အစုလိုက္ ၾကည့္ၿပီးဖတ္သြားတယ္။ ဖတ္ရင္းနဲ႔ ေနာက္ျပန္ၾကည့္လိုက္ ေရွ႕ႀကိဳၾကည့္လိုက္ လုပ္ၿပီး ဝါက်မဆံုးခင္မွာ အဓိပၸာယ္ေပါက္သြားၿပီးသား ျဖစ္တယ္။
နားေထာင္တဲ့အခါက်ေတာ့ စကားလံုးေတြ တလံုးၿပီးမွတလံုး ၾကားရတာ ျဖစ္ေလေတာ့ ဝါက်တခု မဆံုးမခ်င္း အဓိပၸာယ္ကို မသိႏိုင္ဘူး။ နားထဲမရွင္းလိုက္လုိ႔လည္း ျပန္ၿပီး နားေထာင္ခ်င္လို႔ မရဘူးေလ။ အသံလႊင့္ သတင္းေရးတဲ့ေနရာမွာ အေကာင္းဆံုးနည္းကေတာ့ ပါးစပ္က အသံထြက္ေျပာရင္း လက္က လိုက္ေရးတဲ့နည္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
အသံလႊင့္သတင္းေရးဖို႔အတြက္ အဓိကက်တဲ့ အခ်က္ ၅ ခ်က္ရိွတယ္လုိ႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။
အသံလႊင့္သတင္း (၅)
(၁) စကားေျပာေနတာ ျဖစ္တယ္
ပါးစပ္နဲ႔ေျပာေနတာကို ပရိသတ္က နားနဲ႔ လိုက္နားေထာင္ မွတ္သားရတာဆိုေတာ့ သတင္းေျပာသူရဲ႕ အသံဟာ ပီရမယ္၊ ၾကည္ရမယ္၊ ျပတ္သားရမယ္။ အသံလံုရမယ္၊ ၾသဇာရိွရမယ္။ အသံမပီ မၾကည္မျပတ္သားဘဲ “ဗလံုးဗေထြး” ျဖစ္ေနရင္ ‘သ’ နဲ႔ ‘တ’ ကို ကြဲကြဲျပားျပား မေျပာႏိုင္ဘဲ “သြားတယ္” အစား “တြားတယ္” ဆိုတာမ်ဳိး ျဖစ္ေနရင္၊ “ေရတြင္း” အစား “ေရတြန္း” ဆိုတာမ်ဳိး ျဖစ္ေနရင္၊ နားေထာင္သူအဖို႔ ဘာမွနားလည္လိုက္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။
သတင္းလႊင့္တဲ့အခါ တခါတေလ အေရးႀကီးတဲ့အေၾကာင္းကိစၥေတြ
ေနာက္ၿပီး အသံၾသဇာရိွဖို႔ဆိုတာလည္း အင္မတန္ အေရးႀကီးပါတယ္။ “ႀကီးေကာင္ငင္သံ” မေပ်ာက္ေသးတဲ့ အသံမ်ဳိး၊ ေၾကာင္စီစီနဲ႔ “မႏွဲေလး” အသံမ်ဳိးကို ၾကားလိုက္ရရင္ နားေထာင္သူပရိသတ္က ရယ္စရာ ေလွာင္စရာအျဖစ္ သေဘာထားသြားတတ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုဆိုရင္ ကိုယ္ေျပာျပေနတဲ့သတင္းအေပၚမ
အသံလႊင့္လုပ္ငန္းဆိုတာ အင္မတန္ကို အေရးပါတဲ့လုပ္ငန္း ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အသံလႊင့္ေၾကညာသူေတြရဲ႕ အလုပ္ကလည္း အင္မတန္ တာဝန္ႀကီးပါတယ္။ ခက္လည္း ခက္ခဲပါတယ္။ ေရးေပးထားတဲ့စာကို ဖတ္တတ္႐ံုနဲ႔ မလံုေလာက္ပါဘူး။
အျဖတ္အေတာက္၊ ေလယူေလသိမ္း၊ အသံ အနိမ့္အျမင့္၊ အတက္အက် ဆုိတာေတြ မွန္ကန္ဖို႔၊ ဌာန္က႐ိုဏ္းက်ဖို႔ ဆိုတာေတြ လိုပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအဝင္ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြမွာ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းပညာေက်ာင္း
ျမန္မာႏိုင္ငံ အသံလႊင့္နဲ႔ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားလုပ္ငန္းေတြမ
အသံလႊင့္ေၾကညာသူဟာ အသံၾသဇာျပည့္ဝ႐ံု၊ အသံပီသျပတ္သား႐ံုနဲ႔တင္ မလံုေလာက္ေသးပါဘူး။ ဘာသႏၲရ၊ ေဒသႏၲရ ဗဟုသုတေတြ ရွိထားဖို႔လည္း လိုပါတယ္။ ၿမိဳ႕နာမည္၊ ရြာနာမည္၊ ႏိုင္ငံနာမည္ ေျပာတဲ့အခါ၊ ႏိုင္ငံျခားက ေခါင္းေဆာင္ေတြ ထင္ရွားတဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ နာမည္ေတြကို ေျပာတဲ့အခါေတြမွာ မွန္မွန္ကန္ကန္ မေျပာႏိုင္ရင္ နားေထာင္သူက ကိုယ့္အေပၚ အထင္ေသးသြားပါတယ္။
ကိုယ့္ကိုအထင္ေသးရင္ ကိုယ္ေျပာေနတဲ့ သတင္းေပၚ ယံုၾကည္မႈလည္း ေလ်ာ့ပါးသြားပါတယ္။
ျမန္မာႏိုင္ငံက တခ်ဳိ႕ၿမိဳ႕ေတြဟာ ေရးေတာ့တမ်ဳိး၊ ေျပာေတာ့တမ်ဳိး ရိွတတ္ၾကပါတယ္။ ဥပမာ ေရးေတာ့ “စစ္ကိုင္း” လို႔ ေရးတာကို၊ ေျပာေတာ့ “ဇကိုင္း” လို႔ ေျပာပါတယ္။ “တန္႔ဆည္” လို႔ ေရးတာကို၊ ေျပာေတာ့ “ဒဇယ္” လို႔ ေျပာပါတယ္။ “ဒီပဲယင္း” လို႔ေရးတာကို၊ ေျပာေတာ့ “ဒီဗယင္း”လို႔ ေျပာပါတယ္။
ႏိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္ ၿမိဳ႕ရြာေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံျခား ေခါင္းေဆာင္ႀကီးေတြရဲ႕ အမည္ကို အသံလႊင့္တဲ့အခါ ပိုလို႔ေတာင္ သတိထားရပါမယ္။ အေျပာမွား အဆိုမွား ျဖစ္သြားရင္ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရးကို ထိခိုက္သြားေစႏိုင္ပါတယ္။
အသံလႊင့္သတင္း (၆)
“တခ်ဳိ႕အသံလႊင့္ဌာနေတြက ေသာတရွင္ေတြအတြက္ သတင္းေတြ၊ ပညာေပးအေၾကာင္းအရာေတြ ထုတ္လႊင့္ေနတာေတြကို နားေထာင္မိတဲ့အခါတိုင္း မတတ္ဘဲနဲ႔ေတာ့ ဆရာ မလုပ္ၾကပါနဲ႔၊ နားေထာင္ေနတဲ့သူေတြကို မေစာ္ကားၾကပါနဲ႔လို႔ ေအာ္ခ်င္စိတ္ေတြ ေပါက္ေပါက္လာပါတယ္။ သူတို႔က နားေထာင္ေနၾကသူေတြ အားလံုးကို ‘နလပိန္းတံုး’ ေတြလို႔ ထင္ၿပီး သူတို႔က ပညာေပးမွျဖစ္ေတာ့မယ္လုိ႔ ယူဆေနၾကတာကိုး …”
ဒီေန႔စာနယ္ဇင္းေတြမွာ အေတြ႔ရမ်ားတဲ့ ‘ေဒါင္ဖန္း’ လယ္ထြန္စက္ဆိုတာကို အဓိပၸာယ္ မဆဝါးႏိုင္လို႔ အဂၤလိပ္ စကားလံုး ရွာၾကည့္ေတာ့ ‘Dong Fang’ လို႔ ေရးတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီက်ေတာ့မွ အဓိပၸာယ္ေပါက္လာပါတယ္။ တ႐ုတ္ျပည္ကသံုးတဲ့ ဖိုနယ္တစ္ အသံလွယ္တဲ့စနစ္က ျမန္မာျပည္နဲ႔ မတူပါဘူး။ ႏိုင္ငံအမ်ားစုနဲ႔လည္း မတူပါဘူး။ တ႐ုတ္စနစ္က ‘တ’ အသံကို အဂၤလိပ္စာလံုး ‘D’ နဲ႔ သံုးပါတယ္။
အဲဒါေၾကာင့္ ‘ေဒါင္ဖန္း’ ရဲ႕ အသံထြက္မွန္က ‘တုန္းဖန္း’ ျဖစ္ပါတယ္။ ‘တုန္းဖန္းဟုန္’ ဆိုတဲ့ သီခ်င္းသံဟာ တခ်ိန္ကေတာ့ ပီကင္းေရဒီယိုမွာ ေန႔တိုင္းၾကားေနရတဲ့ အသံပါ။ ‘အေရွ႕နီ’ ဆိုတဲ့ အမ်ဳိးသားသီခ်င္းပါ။ တုန္းဆိုတာက အေရွ႕၊ ဖန္းက အရပ္ေဒသေပါ့။ ‘တုန္းဖန္း’ ဆိုေတာ့ ‘အေရွ႕ရပ္’ ပါ။
အသံလႊင့္တဲ့ လုပ္ငန္းနယ္ပယ္မွာ အင္မတန္ သက္တမ္းရင့္လွၿပီဆိုတဲ့ ျပည္ပအသံလႊင့္ဌာနႀကီးေတာင္မ
တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ကို တ႐ုတ္ရဲ႕အသံဖလွယ္စနစ္အရ Beijing လုိ႔ စာလံုးေပါင္းပါတယ္။ ေျပာေတာ့ ‘ေပ့က်င္း’ ပါ။ အဲဒီလိုပဲ Deng Xiaoping ကိုလည္း ‘ဒင္ေဇာ္ပင္း’ လို႔ အသံလႊင့္ ေျပာဆိုေလ့ရိွပါတယ္။ အသံထြက္မွန္က ‘တိန္႔ေရွာင္ဖိန္း’ ပါ။ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္ေတြအနက္မွာ
အသံလႊင့္ဌာနႀကီးတခု၊ သတင္းစာႀကီးတေစာင္ဟာ ဒီလိုအမွားမ်ဳိးေတြ မရိွသင့္ပါဘူး။ ဒီကိစၥမ်ိဳးေတြဟာ မတတ္ႏိုင္တဲ့ ကိစၥမ်ဳိးလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံက အသံလႊင့္ခ်က္ေတြကို နားေထာင္လိုက္႐ံု သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံ သံ႐ံုးေတြက အလကားျဖန္႔ေဝေပးေနတဲ့ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြ စာေစာင္ေတြကို တခ်က္ေလာက္ လွန္ၾကည့္လိုက္႐ံုနဲ႔ ၿပီးသြားႏိုင္တဲ့ကိစၥမ်ဳိးပ
ကိုယ္ထုတ္လႊင့္တဲ့ သတင္းတိုင္းကို လူတိုင္းက အႂကြင္းမဲ့ ယံုၾကည္စိတ္ခ်မႈ ရိွေစရမယ္။ ‘သတင္း’ လုပ္ငန္း အားလံုးအတြက္ အႀကီးမားဆံုး ‘အျပစ္’ ႀကီးတခုကေတာ့ ‘မတိက် မေရရာမႈ’ ျဖစ္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သတင္းတိုင္း မွန္ကန္တိက်ေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ရမည္။ ကိုယ့္စိတ္္ထဲမွာ ‘ဇေဝဇဝါ’ ျဖစ္ေနတဲ့သတင္းမ်ဳိးဆို လႊင့္ထုတ္ျခင္းမျပဳဘဲထားတာ အေကာင္းဆံုးပဲ။
တခ်ဳိ႕အသံလႊင့္ဌာနေတြက ေသာတရွင္ေတြအတြက္ သတင္းေတြ၊ ပညာေပးအေၾကာင္းအရာေတြ ထုတ္လႊင့္ေနတာေတြကို နားေထာင္မိတဲ့အခါတိုင္း မတတ္ဘဲနဲ႔ေတာ့ ဆရာ မလုပ္ၾကပါနဲ႔၊ နားေထာင္ေနတဲ့သူေတြကို မေစာ္ကားၾကပါနဲ႔လို႔ ေအာ္ခ်င္စိတ္ေတြ ေပါက္ေပါက္လာပါတယ္။ သူတို႔က နားေထာင္ေနၾကသူေတြ အားလံုးကို ‘နလပိန္းတံုး’ ေတြလို႔ ထင္ၿပီး သူတို႔က ပညာေပးမွျဖစ္ေတာ့မယ္လုိ႔ ယူဆေနၾကတာကိုး။ အသံလႊင့္လုပ္ငန္းရဲ႕တာဝန္ဟာ
အသံလႊင့္သူကို နားေထာင္ေနတဲ့ လူထုက ေလးစားမႈရိွမွ သူလႊင့္ထုတ္တဲ့ အၾကာင္းအရာကိုလည္း ယံုၾကည္မႈ ရိွေတာ့မွာေပ့ါ။ အဲဒါေၾကာင့္ အသံလႊင့္သူရဲ႕ အေျပာအဆုိ ေလယူေလသိမ္းအားလံုး မွန္ကန္ေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ရပါမယ္။ အသံလႊင့္သူနဲ႔ နားေထာင္သူဟာ အျမဲတမ္း တသားတည္း တေျပးတည္း ရိွေနေစရပါမယ္။
အသံလႊင့္သူက အေပၚစီးကေန ပညာေပးတယ္ဆိုၿပီး ျပည္သူကို ေစာ္ကားတာမ်ဳိး မျဖစ္သင့္သလို ျပည္သူကို ေတာင္းပန္တိုးလွ်ဳိးၿပီး ကိုယ္ေျပာေနတာေတြကို ‘ယံုၾကည္ပါ ခင္ဗ်ား’ လို႔ ေျပာတာမ်ဳိးလည္း မျဖစ္သင့္ပါဘူူး။ ဒီေနရာမွာ အလ်ဥ္းသင့္လို႔ အၾကားမေလ်ာ္တာေလးတခုကို ေျပာခ်င္ပါတယ္။
႐ုပ္ျမင္သံၾကားက အစီအစဥ္အခ်ဳိ႕ လႊင့္ထုတ္တဲ့အခါမွာ အသံလႊင့္ေၾကညာသူတခ်ဳိ႕က “မိဘျပည္သူမ်ား ခင္ဗ်ား” လို႔ ေျပာေျပာၿပီး အသံလႊင့္တာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီအသံုးအႏႈန္းက နယ္ခ်ဲ႕ဆန္႔က်င္ေရးတိုက္ပဲြ
အသံလႊင့္ေၾကညာသူအရြယ္ကလည္း ေက်ာင္းသားေလးအရြယ္ မဟုတ္တာက တေၾကာင္း၊ လုပ္ငန္းရဲ႕သဘာဝကလည္း သတင္းေပးတဲ့ ျပန္ၾကားေရးလုပ္ငန္း ျဖစ္တာတေၾကာင္း ဆိုေတာ့ ဒီလို ေခၚေဝၚ ေျပ?
ေဇာ္၀င္း ။
က်ားဘိုေက်းရြာ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းတြင္ ေရခ်ဳိထြက္ရွိသည္သာမက ၁၄ ေပ အျမင့္ရွိ ေရစင္ႏွင့္ ဂါလံ ၄၀၀ ဆန္႕ ဖိုင္ဘာ ေရတိုင္ကီကိုပါ ယေန႕ တပါတည္း လွဴဒါန္းေပးခဲ့သည္။